Neckarsulm, ấn tượng đầu tiên.

Đồi Sommerberg, gần Neckarsulm.

1. Sạch.

Có lẽ ấn tượng đầu tiên khi ta đi tới nơi đâu thì chính là về con đường đang đi và phong cảnh chung quanh nó. Ngày đầu tiên tới nơi đây và bước xuống phố phường thăm thú Neckarsulm thì đã 21 giờ. Tuy nhiên vì là đang hè nên trời hãy còn sáng rõ, giống như ở Việt Nam chừng bốn năm giờ chiều vậy.

Trời khá lạnh, đâu chừng chín mười độ C. Phần lớn đường phố ở đây không rộng hơn các con-đường-của-Bến-Tre-mình nhưng tinh tươm và sạch sẻ hơn nhiều. Hè phố thông thoáng, cuốc bộ rất dễ chịu. Chỉ cần nhìn đường sá, hè phố và các kiến trúc của nó ta cũng có cảm giác một xã hội được tổ chức tốt, có kỷ luật và biết quí trọng các giá trị văn hóa ngay cả trong những sinh hoạt bình dị và thường nhật. Không thấy các tòa nhà quá cao, chừng 4 hay 5 tầng là cùng, nhiều tòa nhà và kiến trúc cổ hoặc được phục dựng hoặc được giữ gìn,  chăm sóc tỉ mỉ và sơn phết hài hòa. Cây cối rất nhiều nên mặc dù là một thành phố công nghiệp (Đây là nơi đặt đại bản doanh của công ty xe hơi hạng sang Audi lừng danh) nhưng không hề cho ta cái cảm giác thiên nhiên bị xâm phạm não nề như ở Việt Nam (Viết câu này thì trong lòng buồn lắm nhưng sự thực là như thế!), không chỗ nào gợi cho ta cái nhếch nhác cẩu thả trong đời sống. Đi xe suốt một khoảng đường cả trăm cây số từ Frankfurt tới Heilbronn và tới Neckarsulm chỉ thấy hai bên đường cao tốc và các đường nhánh bạt ngàn cây xanh, cỏ xanh, hoa đẹp, không thấy được dù chỉ là một bịt rác vứt bậy hay một cái bao ni-lông bỏ đi bay phất phơ trong bụi cỏ như ở xứ mình. Nhìn chung cảnh sắc thiên nhiên ở đây cũng không mấy đặc sắc hơn ở xứ ta, nhưng chỉ cái giữ gìn, chăm sóc cẩn thận, sạch sẻ thôi đã đáng giá lắm rồi so với cái hàng ngày hàng giờ tự ta tàn hại cảnh quan môi trường của đất nước mình!

2. Đẹp.

Mùa này đang hè nên Neckarsulm hoa nở khắp nơi: ở bên lề đường, trong công viên, trên balcon, trong rừng, hình như ngó hướng nào cũng thấy hoa đang nở rộ. Cái cảm giác này ở xứ ta chỉ có thể thấy được nơi thành phố Đà Lạt (mà là cái Đà Lạt của ngày xưa, chứ Đà Lạt hôm nay thì chỉ còn được cái vẻ thôi, cái hồn đã tiêu vong lâu rồi!).
Rất nhiều thứ hoa, đặc biệt là hoa dại rất lạ và rất đẹp. Một số hoa thì cũng thấy ở Việt Nam như hoa pensée, hoa hồng anh, hoa chuối,… có một thứ hoa rất quyến rũ, thấy khắp nơi, hơi giống thu hải đường nhưng cành lá dầy và chắc hơn và có rất nhiều màu khác nhau gọi là Blaukissen (Tra tự điển thì dịch cho thoát có lẽ là “gối mộng” hay “gối mỏng” hay “sầu mộng” cũng nên! Blau thấy dịch ra tiếng Anh là Blue, tức màu xanh dương, là cái màu – theo văn hóa châu Âu – của nỗi buồn mênh mông xanh ngắt và kissen là cái bao gối, cái ấp ủ cho giấc mộng hồ điệp!). Blaukissen có nhiều màu: màu thảm đỏ (red carpet), màu tím (violet), màu vàng, màu cam,… Có lẽ phải ở đây lâu hơn một mùa hoa mới kịp biết hết tên hoa và mới đủ để tương tư những nàng hoa đẹp, những lối cỏ xanh, những rừng phương thảo!

Toàn cảnh Neckarsulm nhìn từ đồi nho...

Đi thăm cháu ngoại.

Một

Hồi đó giờ mình chỉ loanh quanh ở trong góc vườn, ít muốn đi đâu xa. Đi đâu xa nhiều ngày thì sợ cây kiểng không ai tưới, giàn mướp không ai coi, thậm chí sợ con chó Bella ở nhà không ai chăm sóc. Con chó dễ thương lắm, ưa hờn ưa giận như con người vậy. Đi đâu xa vài ngày là Bella bỏ ăn, nằm hoài một chỗ với cặp mắt buồn xo... giận dỗi!

Nhưng rồi cũng phải đi một chuyến!... Tuổi cũng nhiều kha khá rồi, còn biết sống ngày nào chết ngày nào, không đi biết đâu... chẳng có dịp biết cháu ngoại thì sao! Nhớ hồi mình còn nhỏ tí, ba mẹ phiêu dạt tuốt vô Cà Mau, ở một chỗ gọi là Đầm Dơi. Nghe nói Đầm Dơi gần với xứ Cạnh Đền lắm. Xứ Cạnh Đền có mấy câu ca dao não lòng:

Má ơi đừng gả con xa
Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu

Mình không biết vượn hú thì ra làm sao nhưng mà cái câu ca dao kế tiếp này thì ớn thiệt:

Xứ đâu như xứ Cạnh Đền
Muỗi kêu như sáo thổi, đĩa lền như bánh canh.

Thì đúng là xứ Đầm Dơi hồi đó muỗi kêu như sáo thổi thật. Buổi chiều nào tầm trời sụp tối mình cũng thấy ba mẹ đốt một cái đống un khói mù mịt và đám muỗi thì vần vũ trên đầu đứa em trông giống như một trái banh đen đen xoay tròn kêu e e. Ở Đầm Dơi hồi đó buồn thiệt - mình vẫn nhớ như vậy - có cái chợ hiu hắt tí xíu. Chiều chiều ba hay dắt mình ra ngoài bến chợ gần chân cầu chơi - nghe tụi con nít hát í ố:

Bà già lấy le ông già,

Chiều chiều dắt ra bờ sông.

Hai người nói chuyện tâm tình.

Ôm nhau nhảy xuống sình!

...

lẫn trong tiếng hát rè rè phát ra từ cái loa mắc lên mái chợ:

Đường xưa lối cũ có bóng tre, bóng tre che thôn nghèo.

Khi tôi về bồi hồi trong nắng, ....

tưởng gặp mẹ tôi rưng rưng đứng dón con về .... (*)

Ơ... thì không biết ba mẹ hồi đó ở Đầm Dơi mà có nhớ Bến Tre không? Nhưng chắc lâu quá không thấy ba mẹ về thăm Bến Tre nên ông Ngoại sốt ruột lắm, bèn giao chiếc đò ngang cho Mợ Chín coi chèo, còn một thân một mình ông bơi chiếc xuồng ba lá vô xứ Đầm Dơi thăm mấy đứa cháu ngoại. Hồi đó đất Cà Mau còn phèn mặn ghê lắm, mặn đến nỗi mấy hàng mía mẹ trồng ăn mặn chát như nước cá kho! Không có mấy thứ trái cây, nên ông ngoại lựa hái mấy chục xoài chở vô cho mấy đứa cháu. Sông rạch chằng chịt, lạ lẫm, hỏi thăm và chèo mải miết từ sông Bến Tre - qua Hàm Luông, Cổ Chiên rồi bao nhiêu con sông con rạch gì gì nữa mới tới được Đầm Dơi thì đâu hết gần 20 chục ngày. Ăn gần hết gạo trong cái ruột tượng và xoài thì ... thúi hết trơn! Coi như ông ngoại đem vô Cà Mau mấy cái hột giống cho ba mẹ trồng vậy (Mà sau đó thì đất phèn chua mặn khiến mấy cái hột đó lên mấy cây xoài ẻo - trồng cả chục năm cao đâu có được thước mấy - chẳng nên thân gì ráo!). Nhưng chuyện không dừng ở đó, chuyện dừng ở một chỗ mà mỗi lần bây giờ đứng trước mộ ông ngoại thì mình vẫn buồn vô cùng: Ông ngoại muốn bồng mình lắm. Thì ông khổ sở mò vô tới tận cái xứ khỉ ho cò gáy này là chỉ để được bồng thằng cháu ngoại ấy mà! Nhưng mẹ nói mình không chịu để cho ông ngoại bồng, mình giảy nảy khóc lóc ầm ỉ! Chắc tại mình thấy sợ!... Cái sự khó khăn nghèo khổ nó cũng làm cho con người quắt queo đáng sợ lắm, nhất là trong góc nhìn của một đứa con nít tí xíu. Thử coi, ông ngoại là một ông già khô héo đen đúa vì suốt ngày dang nắng dầm mưa trên chiếc đò và ông chỉ có hai bộ đồ bà ba đen - bộ nghiêm bộ nghỉ - cái màu đen cũng không phải đen bởi vì nó ám thêm cái thứ màu vàng xỉn của nước phèn. Trời ơi, hình ảnh ông ngoại trong tôi là một ông già héo hắt đen đúa mặc bộ đồ bà ba mốc cời vá quàng hai ba chỗ, cầm trên tay một cái nón lá rách xơ mướp, đi chân không dính đất bùn... thấy sợ! Tôi còn bé quá để có thể đọc được trong ánh mắt của ông sự yêu thương long lanh mà sau này dầu có tiền muôn bạc vạn tôi cũng không thể nào mua được! Vậy đó, tôi làm ông ngoại buồn ... và ông lại một mình chèo chống trở về bến đò Cái Cối, lại là ông già chèo đò buồn rầu! Rồi ông ngoại mất mà mẹ không về kịp để chịu tang! Câu ca dao:

Chiều chiều ra đứng ngỏ sau

Ngóng về quê mẹ ruột đau chín chiều

bây giờ trở thành một nỗi đau thắt ruột trong lòng của ba, của mẹ!

Vòng vo chuyện xưa là vì chuyện bây giờ. Bây giờ tôi lại là ông ngoại và mới có một đứa cháu ngoại xa xứ tít mù. Có khi nào chăng chuyện cũ lại lập lại?! Biết đâu chừng!

Hai.

5 giờ sáng,  độ cao 11.300 mét trên không phận Ba Lan
(giờ trên hình chụp là giờ  của  Thành phố  Hồ  Chí  Minh)

Không phải chiếc xuồng ba lá và một không gian mênh mông sông nước để muốn xoay hướng nào thì xoay, đi đâu thì đi, muốn chèo thì chèo, muốn nghỉ thì nghỉ, giữa trời và đất chỉ có ta với ta - hồn ta mênh mông muôn trượng, hú một tiếng vang vọng, ngân dài theo đất theo nước, chín con rồng cũng giật mình - như ông ngoại hồi xưa. Mình leo lên một chiếc Boeing 777. Chiếc máy bay thì bự chảng nhưng con người thì nhỏ lại. Con người thun lại từ lúc làm cái passport. Phải nói năng nhỏ nhẹ với mấy em công an xuất nhập cảnh, phải khép nép hồi hộp chờ sự duyệt xét chấp thuận của Tòa Tổng Lãnh Sự Đức, phải ngoan ngoản khi qua Kiểm Tra Hải Quan sân bay ở cả hai phía.v.v. Nói chung là quá nhiều thứ nhiêu khê và phải có máu của một con... gì đó rất quen đứng cọm rọm, ngoan ngoãn trong chuồng, để chịu đựng tất cả những thứ soi mói mang tên thủ tục hành chính và an ninh xuất nhập cảnh, và chịu đựng cái ghế ngồi nhỏ tí bề ngang vừa đủ đặt hai cái cùi chõ và vừa đủ hai cái đầu gối suốt 12 giờ 10 phút bay non-stop!
Chuyến bay VN 121 của chiếc B777 mang số hiệu A-149 cất cánh hồi 23:20 (20/7/2012 - giờ Saigon). Vùng phụ cận thành phố Hồ Chí Minh trời hơi mưa nhẹ. Chuyến bay trôi qua êm ả trong đêm ở độ cao bình phi 32000 feet, trừ khi vượt qua dãy Himalaya và không phận Afganistan thì có rung lắc hơi nhiều do thời tiết xấu! Mờ sáng thì vượt qua biển Caspian và kế đó là biển Đen. Với tốc độ xấp xỉ 800 km/h, bay qua hai cái biển mà có cảm giác vừa bay qua hai cái ao lớn. Mây không nhiều và không dầy, xa tuốt phía dưới là những ngọn đèn vàng kết thành nhóm đôi lúc nhấp nháy, chắc là các dàn khoan.

6:30 (20/7/2012 - giờ Frankfurt) Máy bay hạ cánh xuống phi trường quốc tế Frankfurt. Chuyến bay diễn ra theo lịch trình chính xác gần như tới từng phút. Ra khỏi máy bay, tới một nơi xa lạ nên ông "Hai Lúa" là mình không khỏi có chút lo lắng, nhưng nhờ những bảng chỉ dẫn lắp đặt hợp lý và liên tiếp nên cứ theo đó mà đi ra tới chỗ kiểm tra visa, lấy hành lý (baggage claim) và phòng chờ gặp thân nhân (meeting point).

Trên vách nhà này có một chàng hiệp sĩ
không biết đang canh gác cái gì!

Rốt cuộc rồi cũng gặp chàng rể ở phòng chờ. Vậy là yên tâm.  Lại chạy thêm một đoạn 144 cây số để về Neckarsulm, tới căn hộ nho nhỏ xinh xinh mới thuê (Xứ lạ quê người vậy là bằng lòng đi - chứ đòi đủ đất trồng vài cây dừa và vài cây mận cây xoài ở đây thì... còn lâu à!). Căn hộ ở trong ngõ tên Benefizgasse nhưng trông cũng được! Từ cửa sổ nhìn ra - phía bên kia đường - thì cảnh cũng thông thoáng, thấy luôn một cái sòng bài đèn đỏ nhấp nháy SPIELAUTOMATEN LasVegas CASINO nhưng vắng chẳng thấy ai tới chơi, nhìn từ balcon phía sau lại thấy tháp chuông nhà thờ cách có một con phố hẹp và cứ 15 phút một lần lại đổ một hồi chuông. Phía sau căn hộ lại có một vườn hoa nhỏ mùa này đang nở đủ thứ hoa, đặc biệt mấy nhánh hoa hồng nhung và hồng vàng nở thật to quyến rũ. Không gian thanh bình, yên ả, và có vẻ Chúa cũng không lấy làm phiền lòng cái sòng bạc ở kế bên (không biết mấy tay chơi với mấy cái máy đánh bài tự động đó có cầu nguyện Chúa để cái máy có một chỗ bị lỗi lập trình nào chăng!?). Còn căn nhà bên trái là một rạp hát (KINO !), ở mấy ngày thấy đêm nào nó cũng sáng đèn mà không nghe nó hát gì hết trơn. Ở đây hình như cái gì cũng rất yên tĩnh, quá sức yên tĩnh! Con người ở đây - hậu duệ của Beethoven - hình như sử dụng nốt lặng hơi nhiều và quá dài!

Phía trước, nhìn từ cửa sổ, phía bên kia đường là một CASINO rất yên tĩnh!

Bên hông phía bên kia đường
là một tháp chuông và tiếng ngân
của Chúa vang lên đều đặn
 suốt ngày và là thứ ồn ào nhất ở đây!

Và vườn hoa này bé tí xíu
nhưng cũng đủ lãng mạn rồi!

Ba.

Cháu ngoại! Coi có đẹp hông? Vì đó mà ông bà lặn lội qua tới cái xứ lạnh lẻo này!
Ơ cháu ngoại của ta, con có biết ông ngoại không hả?

Đang khóc e e mà nghe bà ngoại hát ru ầu ơ là nín liền !

*******

(*) Đường xưa lối cũ của nhạc sĩ  Hoàng Thi Thơ 

Điển tích...

Ai đốt Cô Tô thành vì đôi mắt giai nhân hề 
Lửa cháy bao đêm ròng, thành quách tan. 
Ai trót nhấp men tình để Mỵ Cơ thương nhớ 
Khi thác rồi, khi thác rồi, Tiên Nhẫn vẫn còn mơ 
Ai xui ta gặp nhau, để tình gây oan trái 
Để tình anh bẽ bàng, và tình em lỡ làng, và ngàn sau lá vàng khóc tình ta. 


Từ nay bèo trôi, cầu xiêu, con đò nát 
Và mây đìu hiu cây rụng lá, thân mình về đâu? 
Đàn chùng, dây phím lỡ, mái đổ nhà xiêu, nhẹ như tiếng khóc thầm. 
Mây sầu vương chót núi, đường che biên giới, người xa nhau mãi. 
Giấc chiêm bao đêm nào chìm trong sương khói thời gian. 


Xưa có người Phù Sai rắc hoa vàng sau mỗi bước giai nhân. 
Đến bây giờ yêu không đành, mà ghét cũng không đành, mà dứt cũng không đành. 
Cầu mong thời gian dần phai bao lời hứa
Và đêm từ nay không tưởng nhớ đến người mình yêu. 


Chịu được sao giông tố, cánh buồm mong manh, nhẹ như cánh bướm vàng. 
Khi mùa thu đến báo, tình duyên đã dứt, đường chia đôi lối. 
Gió nâng mây về trời đời nào quên cánh diều baỵ. 
Em khác gì Quỳnh Dao lúc cát lầm phung phí hết xuân xanh. 
Lúc đêm về thương cho đời, mà cũng ghét cho đời, mà cũng chán cho đời. 


Mưa dồn trôi nước lũ, 
xuôi dòng thả hết bụi nhơ, 
xuôi dòng trầm câu hát tương tư. 
Nhủ lòng thôi hết những mùa thu. 


Lá thu bay về anh, như những cánh hoa đời em. 
Còn đâu cành hoa màu tím - đường đi dệt gấm vàng son. 
Lòng anh chua xót 
Cánh hoa vì đợi anh rã rời, úa vàng, héo tàn, vùi sâu trong lớp thời gian. 

Bản nhạc ngoài giai điệu thiết tha như một aria, ca từ ai oán đắm đuối, còn sử dụng nhiều điển tích tình sử làm cho tình và cảnh được diễn đạt chứa một vẻ bi lụy cổ điển đầy sương khói. Thật là: 

Vấn thế gian tình thị hà vật 問世間情是何物 
… 
… 
Thiên sầu vạn cổ 千愁萬古 
Vi lưu đãi tao nhân 為留待騷人 
Cuồng ca thống ẩm 狂歌痛飲 
Lai phóng nhạn khâu xứ 來訪雁丘處 


Hỏi thế gian, tình là vật gì 
… 
… 
Ngàn mối sầu vạn cổ 
Lưu lại đợi người thơ 
Hát trong điên cuồng, ca trong đau khổ 
Tìm lại nơi đâu nấm mộ chim nhạn năm nào

(Trích Mô ngư nhi của Nguyên Hiếu Vấn)

***

Cảm thụ thì cũng “cảm” được! Tuy nhiên hiểu đầy đủ thì nhiều chỗ Bình tôi không hiểu, thí dụ “nàng Quỳnh Dao”, “Tiên Nhẫn” “lúc cát lầm”. Đoàn Chuẩn thì qua đời rồi, biết hỏi ai? Xin ai biết giải thích dùm cho thì thiệt là cảm ơn.

Tháng 6

Nghe lại Thái Thanh với  Tiếng dương cầm.

 


và nghe lại khúc Tháng 6 (chèo thuyền) (June - barcarole) trong tổ khúc Bốn Mùa của Tchaikovsky.

 

NHỮNG NẺO ĐƯỜNG QUÊ

Đi trên nẻo đường quê với mấy người bạn trẻ, bạn già. Những nẻo đường êm đềm bóng mát, êm đềm tình người. Bạn trẻ thì vui đùa, tiếng cười rộn ràng và mong đợi những bất ngờ, ngạc nhiên, để ngắm để nhìn ở chỗ này khuất sau một cổng rào ơ hờ là một cây bông bò cạp đang lủng lẳng vàng hực những hoa trong nắng pha lê và chỗ kia có mấy trái mít gie ra đường thơm quyến rũ hoặc một ao bông súng đỏ mê hoặc. Bạn già thì xuýt xoa vườn cây đầy những bưởi da xanh và bên đường phảng phất thơm dịu dàng khi là nguyệt quới khi là một hàng dài mai chiếu thủy.

Đường dài cuốc bộ giữa ban trưa mệt mướt mồ hôi nhưng lãng mạn. Tuổi già cũng lãng mạn chớ sao không!? Tuổi già thì cũng có một thời tuổi trẻ và cũng từng có lần mong con đường cứ dài mãi để kịp tỏ một lời yêu ấp ủ đã lâu. Và bạn trẻ - như đôi lứa đang đi sau lưng tôi đây – chắc hẳn cũng đang mong cho con đường vô tận. Chàng trai vừa qua một cuộc tình đau khổ. Người đẹp trong mơ của chàng vừa lạnh lùng lên xe hoa. Chàng ôm một mối tình sầu – đơn phương - đi trong thinh lặng để cô gái bé nhỏ đi kế bên ôm ấp một niềm hy vọng. Hẳn là cô bé cũng cầu trời khẩn Phật để chàng quên được tình xưa, để con đường lãng mạn vun xới một tình yêu mới  - có khi còn đẹp hơn – và kết thúc có hậu hơn. Tôi nghĩ như thế bởi đôi mắt long lanh chứa chan của cô bé đã nói lên rất nhiều!

Một cô bé khác nữa – còn quá trẻ để đi quá nhiều, gần đủ cả năm châu – thoăn thoắt, thấp thoáng bóng áo vàng tươi giữa những cây lá xanh ngắt – như một cánh bướm kỳ lạ, liêu trai. Hẵn cô bé đã thấy nhiều những chốn đẹp đẻ ở chân trời này góc bể nọ. Ngày trưa này, giữa đường quê, tôi không chắc cô bé thấy con đường là đẹp hơn những chốn cô đã từng qua nhưng tôi mong cô bé thấy chốn này cũng êm đềm như quê mẹ của cô - nơi có con đường chạy miên man dọc dòng sông, ở nơi có bài ca tình anh bán chiếu rung động lòng người. Ở đâu có thể êm đềm hơn quê mẹ phải không?

Và những bạn già của tôi, họ mệt mỏi vì tuổi già, đau chỗ này, viêm chỗ nọ, họ có những nỗi buồn chất chồng này kia trong cuộc sống, cuộc đời đè lên họ sáu bảy mươi năm cực nhọc đắng cay. Bây giờ họ đi chậm rãi, góp tiếng cười hiền từ với mấy đứa trẻ. Họ hiểu để có những con đường êm mát kia, những vườn cây trĩu quả nọ phải cực nhọc xước móng tay thúi móng chân chứ chẳng chơi.

***

Con đường quê êm mát, yên tĩnh, lãng mạn làm bay bổng những giấc mơ cho tuổi trẻ và làm khuây khỏa cho tuổi già. Con đường quê êm mát là cái cuống rún chưa lìa nuôi dưỡng ta, nối liền ta với những tâm tình sâu kín êm đềm, tưới mát lên hồn ta những giọt yêu thương mà ta khao khát nhất.