Mấy tuần trước, tình cờ được xem hai lần trên TV một cái phim được dàn dựng rất lạ, mà lần nào cũng chỉ được xem giữa chừng nên cũng không biết cái phim ấy tựa gì. Trong phim có một nhân vật nam chỉ im lặng suốt từ đầu đến cuối, luôn luôn gọi hai tách cà phê và cũng chỉ để chờ một thông điệp mật được trao đổi qua hai cái hộp diêm. Rốt cuộc chỉ hiểu mang máng phim ấy muốn nói đến tình cảnh người Bohême và nền văn hóa của họ. Người Bohême thì bị rẻ rúng khắp cả châu Âu, nhưng văn hóa châu Âu thì lại nợ họ ở nhạc Flamenco và nhiều thứ nữa... Có một câu trong phim được nhiều lần nhắc đi nhắc lại "Kẻ nào cho rằng mình cao cả hơn người khác thì nên đến nghĩa địa nhìn các nấm mồ để biết mình là gì." Thiệt là thấm thía! Thế giới này có quá nhiều kẻ tự cho là mình thuộc một thế giới ưu việt, màu da ưu việt, giống nòi ưu việt, đạo đức ưu việt, văn minh ưu việt, dân chủ ưu việt, trung tâm của thế giới... để cho mình cái quyền đi trừng phạt dân man di, phiên bang, cho mình cái quyền đưa dân tộc khác vào lò thiêu, cho mình cái quyền đòi một miếng lưỡi bò lớn hơn, một không gian sinh tồn lớn hơn. Tất cả các kẻ đó rốt cuộc thì cũng bước tới nấm mồ - như bao nhiêu chúng sinh khác - sau khi hết vai diễn của mình mà thôi!
Cuối phim, khi nhân vật nam đã thực hiện xong nhiệm vụ, y cũng chỉ cô đơn đến ngồi trầm ngâm trước một tác phẩm nghệ thuật sắp đặt là một tấm vải liệm nhăn nheo, trắng tinh căng trên nền khung tranh trong một bảo tàng vắng lặng.
Ai có biết phim ấy tên là gì không?
