Xuồng nhỏ, hồn quê

Những chiếc xuồng nhỏ ngủ lơ mơ trong những con rạch êm ả lúc nào cũng làm cho mình bồi hồi, nhớ miên man. Nước phù sa màu sữa non trong mương vườn yên tĩnh, sạch và mát lạnh. Bước xuống "sàn lãng" lấy tay khoát nhẹ vào mặt nước làm cho mấy con cá lìm kìm hoảng hốt, vừa bơi lủi ra xa vừa lúc lắc cái mỏ nhọn lung linh trong bóng nắng, những con còng đỏ bên bờ vội vàng "chống càn" bằng cách giương cặp mắt tò mò nhìn kẻ lạ và múa may hai cái càng chút xíu. Mùi sình non, mùi lá dừa nước gây gây, mùi hơi nước âm ẩm. Bỗng nhiên mình nhớ ra mùi khói lá dừa ám trong chái bếp và mùi thơm của mấy nọc trầu của bà ngoại, cũng một bờ rạch, cũng mấy gốc dừa nước giông giống như ở đây. Bỗng nhiên trở về đứng xếp hàng trong kí ức cả một tuổi thơ thật dài đủ để bâng khuâng!...

(Các ảnh trên chụp ở xã Bình Hòa, Huyện Giồng Trôm, Bến Tre)

Còn ảnh này chụp bởi Đông Quang.
Len lỏi giữa rừng dừa nước để ra rạch Bình Chánh.
Không biết tên cô "giao liên" ngồi chèo mũi.
Mình ngồi giữa còn anh Diệp đang chèo lái.

Siêu trăng ....

Đêm siêu trăng bạn mời tới nhà uống trà. Nhà bạn có một bến sông tuyệt diệu. Gió mát lồng lộng. Trà ngon và những trái chuối khô do tự tay bạn phơi... nhấm nháp cũng ngon. Hiềm là ta thấy trăng cũng vậy. Bao nhiêu mùa trăng, vẫn một vầng trăng mơ hồ!...

Đàn bên giường bệnh.

Ta bước vào cổng nhà bạn với một lời nguyện cầu. Bởi vì bên trong căn phòng kia nơi bạn đang nằm đau đớn – khắc khoải thì chỉ còn lời nguyện cầu là còn có ý nghĩa mà thôi. Ta đã quá quen với giây phút “cận tử nghiệp” của nhiều người, kể cả những người thân yêu nhất. Đó là giây phút mà không ai có thể trốn tránh được, dù cho ẩn nấp nơi thành lũy huy hoàng – nhà cao cửa rộng hay nơi nếp tranh thảo dã. Dù cho ai có hóa trang dưới lớp áo lụa xa hoa hay áo vãi cơ hàn, dù cho suốt trong cuộc đời ai đó đam mê vật này của kia hay quay lưng với tiền tài danh vọng, dù cho dấu đi thân phận như kẻ kia ôm chiếc nóp thượng kinh thăm kẻ chợ hay ngạo nghễ ta đây trí dũng song toàn, thì cũng đến giây phút đối diện với đôi bờ sanh tử, đến lúc nhận ra chân tướng một-cõi-đi-về. Biết là vậy nhưng ta không khỏi nao lòng… không khỏi cầu xin một điều huyền diệu!

Trong phòng bạn chiếc laptop đã nhiều tuần không còn kết nối với cõi nhân sinh chộn rộn, lớp bụi mờ đã bắt đầu phủ lên những phím đen vô cảm, bài viết cuối cùng cho cái blog bạn đã chủ động viết rồi! (và ta cũng đọc đi đọc lại nhiều lần rồi!) Có còn gì tiếc nuối! Trong phòng giờ đây chỉ có ta với bạn và với cây đàn. Một vài đối thoại rời rạc, mệt nhọc chỉ làm thêm âm u một không gian vốn đã âm u. Mà đối thoại làm gì nữa!? Ta với bạn chẳng đã có trăm lần luận thế sự nhân tình, binh pháp tàng hung trung - miệng lưỡi đã thành đao kiếm, ngang dọc đã từng, tốn bao nhiêu chén trà chén rượu trong bao nhiêu buổi chiều buổi sáng, mà có thay đổi gì đâu cái cuộc đời lăn theo bánh xe lịch sử. Bao nhiêu lý này thuyết kia giờ đây mà lại nói với nhau thì chẳng đáng nực cười sao(!) Thế nên ta và bạn đã im lặng hồi lâu bên nhau, chiêm ngưỡng cái vận hành không ngừng nghỉ – không có lúc kết thúc, bởi kết thúc nào cũng là lúc bắt đầu - vô cùng vĩ đại và cũng vô cùng vi tế của cõi phù sinh.

Cái mà ta không nói được thì ta có thể nói được bằng tiếng đàn. Ta đàn cho bạn nghe. Bạn đã mệt nhiều rồi thế nhưng vẫn còn phân biệt được đây là Diễm Xưa và kia là khúc Thu Sầu. Mắt bạn sáng lên. Đúng vậy, người ta nói rằng âm nhạc có thể làm cho ta sống lại những ngày nắng đẹp, những phút bên hoa. Lúc đầu ta cố hết sức để không chơi những khúc thương đau, nhưng mà rồi nỗi niềm cũng dẫn ta đến buồn Phôi Pha:

Thôi về đi, đường trần đâu có gì 

…. 

Ôi phù du, từng tuổi xuân đã già.

Một ngày kia đến bờ. 

Đời người như gió qua. 

Lòng ta đau nức nở một lời cầu nguyện!

BÃO ĐẦU MÙA

Bão Pakhar (02:00 01/04/ 2012)

Chưa kịp hết mùa nắng đẹp mà cái cổng đang còn đầy hoa giấy rực rỡ đã bị trận mưa dữ dội chiều qua quất cho tan tác, hoa rụng đầy cả sân!
Đêm nay gió lặng. Thứ gió lặng đầy lo âu như nín thở trông chừng cơn bão còn đang lượn lờ quanh quẩn ngoài khơi kia. Đâm ra khó ngủ... Giống như thức đêm để rình một tên trộm! Một hồi lại mở web site Tropical Storm Risk ra xem cái xoáy tròn cuồn cuộn trên tấm ảnh mây vệ tinh. Cái nhà và cái xóm của mình ở đâu trên tấm ảnh đó ha? Chẳng thấy đâu cả, con người chẳng là "cái đinh" gì so với nhịp thở của đất trời! Và khi tâm bão như cái nhụy với mấy cánh hoa như tay xoáy hình bạch tuột kia quấn vào bờ...  Đấy là hơi thở dữ dội của đất trời!  Trong cơn nghiêng ngã cuốn bay đó sẽ chẳng có gì nhiều lắm để làm ngoại trừ thu mình ẩn nấp để chờ nó đi qua...

Đêm đọc Hoàng Lộc

Đêm nay qua trông nhà giùm cô em gái. Căn nhà không xa phố chợ, chỉ cách một dòng sông. Bên kia sông phố chợ rực rỡ ánh đèn nhưng ở đây đìu hiu kinh khủng.

Hoàn toàn tĩnh mịch. Thứ âm thanh duy nhất nghe được là tiếng thạch sùng chặc lưỡi ngoài hiên! Cũng không phải rãnh rỗi gì nhưng trong đêm sâu buồn hoang vắng này chỉ còn muốn ngồi bó gối để nói chuyện với chính mình mà thôi. Nói chuyện với chính mình có khi không phải là độc thoại mà là nghe tiếng nói của người kia vang vọng trong tâm tư của mình. Ấy là khi mở quyển thơ của Hoàng Lộc ra đọc lan man!

Cô em gái vừa gởi về quyển thơ còn mới tinh thơm, trang nhã. Hơn một trăm bài thơ! Chắc phải còn lâu mới đọc hết cả trăm bài đó! Thơ chớ có phải giáo trình đâu mà phải đọc tuần tự hoặc đọc cho nhanh. Câu thơ đâu chỉ có chữ nghĩa, cú pháp. Câu thơ là món quà của một cuộc đời riêng, là sự rung động tế vi của một tâm hồn đòi lan tỏa tới kẻ tha nhân. Câu thơ có thể được viết ở một không gian nào đó, một thời điểm nào đó, trong một cõi phù vân thực mà huyễn mộng, theo trang giấy run rẩy tới đây, trong đêm sâu này, để “cho dẫu phù vân” cũng có thể giao hòa một nhịp tâm tư:

...
ta nằm im
một mình nghe
cái thinh không
lạnh
bốn bề thinh không
và nghe tiếng gió trong lòng
thổi như xé buốt trăm năm trễ tràng …

(nằm nghiêng với bệnh, trang 68)

Vậy đó ta với người giờ đây chia sẻ cái-thinh-không-lạnh-bốn-bề-thinh-không. Ta đọc một bài ở trang này, trầm ngâm trong cô quạnh, nghe lòng ta lòng người nói với nhau. Ta bỏ một bài ở trang kia vì không nói gì với ta trong cái đêm sâu này.

Tập thơ là của một kẻ đã luống tuổi đời, kẻ ngắm nhìn hoa còn tiếc vẻ đẹp của ngày nào năm trước: Đào hoa y cựu tiếu đông phong! Cái ảo ảnh của người tình nhân xa rồi của năm xưa vẫn còn hoài, làm tình làm tội:

năm mươi năm đời ta
                    hoài con bướm thức
hoa vàng nhà em đêm khờ - trở giấc
thì ra có thiệt mùa xuân
bướm đã già rồi –
                tội lắm – tình nhân !

(thơ xuân của bướm già - trang 46)

Ơ hơ! Hoa có nở vì bướm già đâu. Chẳng phải đã có kẻ ngày xưa bùi ngùi:

Kim nhật hoa tiền ẩm
Cam tâm túy sổ bôi
Đản sầu hoa hữu ngữ:
Bất vị lão nhân khai.
(Ẩm tửu khán mẫu đơn - Lưu Vũ Tích)

Hôm nay uống rượu ngắm hoa
Cạn đôi ba chén gọi là mua vui
Chỉ e hoa nói lên lời:
Em không phải nở cho người già nua.
(Bản dịch của Tương Như)

Kẻ tình nhân già nọ:

…
có những bài thơ viết khi nào không nhớ
lật ra dòm – bỗng thấy bóng em trong
có một loài hoa một đời chưa chịu nở
bỗng vì em mà phải nở rất buồn
...
(thơ tình của người có tuổi – trang 176)

rồi tóc trắng phất phơ chiều sương khói
thế xuân thu rẻ rúng chuyện công hầu
tình cũng chảy mỗi dòng theo mỗi cõi
ai trách lòng ta khỏi biển xanh dâu?

câu thơ viết bên kia trời tưởng nhớ
đưa ta về ray rứt giữa canh đêm
trăng phố thị dẫu tàn hiên cổ độ
dễ nguôi khuây những ngọc nát châu chìm.
(mưa cuối đời thơ - trang 47)

Thế thôi chuyện biển xanh tang điền, lấy ai mà trách lòng ai! Sông xưa đã rẽ mấy dòng, tình xưa phố cũ châu chìm giữa đêm! Hoài giang có ai còn thấp thoáng bóng ngà bước qua phố đèn lồng trong đêm trăng? Đâu đó cố hương có ai để chia sẻ nỗi lòng?

Ta làm kẻ xa - người chưa gặp một lần - mà không lạ, trong đêm vắng làm người lắng nghe, để cho giọt lệ Giả Đảo được nâng niu:

Nhị cú tam niên đắc
Nhất ngâm song lệ lưu
Tri âm như bất thưởng
Quy ngọa cố sơn thu.

để cho - khi mà:

...
cây đời ta gãy hết
những ngọn tình phù vân
...
(ngoại ô, đêm - trang 36)

thì ở nơi đây - đêm nay cũng là một đêm ngoại ô - cũng đâu phải cần làm chi nhiều lắm đến hai câu!

…
hiểu sao nhị cú tam niên đắc
chỉ nửa câu đây đủ khóc ròng
...
(lạc địa - trang 17)