Vai diễn trong một bộ phim....

Mấy tuần trước, tình cờ được xem hai lần trên TV một cái phim được dàn dựng rất lạ, mà lần nào cũng chỉ được xem giữa chừng nên cũng không biết cái phim ấy tựa gì. Trong phim có một nhân vật nam chỉ im lặng suốt từ đầu đến cuối, luôn luôn gọi hai tách cà phê và cũng chỉ để chờ một thông điệp mật được trao đổi qua hai cái hộp diêm. Rốt cuộc chỉ hiểu mang máng phim ấy muốn nói đến tình cảnh người Bohême và nền văn hóa của họ. Người Bohême thì bị rẻ rúng khắp cả châu Âu, nhưng văn hóa châu Âu thì lại nợ họ ở nhạc Flamenco và nhiều thứ nữa... Có một câu trong phim được nhiều lần nhắc đi nhắc lại "Kẻ nào cho rằng mình cao cả hơn người khác thì nên đến nghĩa địa nhìn các nấm mồ để biết mình là gì." Thiệt là thấm thía! Thế giới này có quá nhiều kẻ tự cho là mình thuộc một thế giới ưu việt, màu da ưu việt, giống nòi ưu việt, đạo đức ưu việt, văn minh ưu việt, dân chủ ưu việt, trung tâm của thế giới... để cho mình cái quyền đi trừng phạt dân man di, phiên bang, cho mình cái quyền đưa dân tộc khác vào lò thiêu, cho mình cái quyền đòi một miếng lưỡi bò lớn hơn, một không gian sinh tồn lớn hơn. Tất cả các kẻ đó rốt cuộc thì cũng bước tới nấm mồ - như bao nhiêu chúng sinh khác - sau khi hết vai diễn của mình mà thôi!

Cuối phim, khi nhân vật nam đã thực hiện xong nhiệm vụ, y cũng chỉ cô đơn đến ngồi trầm ngâm trước một tác phẩm nghệ thuật sắp đặt là một tấm vải liệm nhăn nheo, trắng tinh căng trên nền khung tranh trong một bảo tàng vắng lặng.

Ai có biết phim ấy tên là gì không?

 

 

Nước Pháp đang làm gì vậy.

.

Tôi là người yêu nước Pháp. Không phải cái nước Pháp đã chiếm đóng và bảo hộ xứ An Nam gần 100 năm với danh nghĩa “đi khai hoá”. Tôi yêu nước Pháp của cuộc cách mạng 1789, của Victor Hugo, của Saint Exupéry, của các bác sĩ Yersin, Pasteur, Calmette, của Jean Paul Sartre, của Alphonse Daudet. Thậm chí tôi yêu nước Pháp vì những bài thơ của Verlaine và Lamartine. Hay trần tục hơn một chút tôi cũng yêu nước Pháp của beurre Bretagne, bánh biscuit LU, vang Bordeaux, fromage Camembert (hồi nhỏ tôi từng ao ước thì biết đâu một ngày nào đó tôi tậu được một chiếc DS19 êm không thể tưởng!). Hồi nhỏ tôi học sinh ngữ Pháp và tôi yêu thứ tiếng đẹp một cách tinh tế và cách phát âm truyền cảm của Edith Piaf mỗi khi nghe bà ấy hát La vie en rose. Và tôi cũng từng nghĩ khi nào về hưu, với một ít tiền còm của cả đời lao động, tôi cũng dám ráng một lần đến bên bờ sông Seine, để đi thăm cho đủ ba mươi chín cây cầu đẹp đẽ bắc ngang. Tôi yêu những thứ đó không phải tại vì ngọn súng của quân Pháp. Đơn giản là vì khi tôi sinh ra thì người Pháp đang hận thấu xương người Mỹ trong âm mưu hất cẳng Pháp ra khỏi Đông Dương, để nước Pháp ê chề trên bàn hội nghị Fontainebleau. Đơn giản là vì khi tôi lớn lên thì quân Pháp đã bị cha ông tôi đánh cho thất điên bát đảo, rồng rắn lũ lượt đầu hàng ở Điện Biên Phủ rồi.

Thời gian đã trôi qua, tôi nghĩ người Pháp cũng hiểu danh dự của nước Pháp do đâu mà có. Vậy mà tôi thất vọng quá trong mấy ngày qua. Tôi không hiểu những con kền kền của nước Pháp đang làm gì vậy trên bầu trời của Lybia? Tại sao lại vần vũ trên bầu trời của một đất nước chưa từng nã một viên đạn nào vào nước Pháp, chưa tới 7 triệu dân, chưa bằng dân số của Paris. Chuyện của Lybia với ông Quaddafi hãy để cho người Lybia giải quyết với nhau. Nước Pháp không cần phải tự làm nhục mình, những phi công của không quân Pháp không cần phải tự làm nhục mình bằng một cú đánh hèn hạ như thế. Tôi thật là thất vọng với một nền văn hoá đã tạo ra những con người như thế!

CẢM ĐỘNG NHẤT VÀ BUỒN NÔN NHẤT

.

Tuần qua ngày nào cũng vào Internet để đọc tin về thảm họa kép tại Nhật. Một thảm họa quá lớn, không chỉ cho người Nhật mà – nếu không may nhà máy điện nguyên tử Fukushima nổ - có thể cũng là thảm họa cho cả loài người. Tin tức, hình ảnh động đất, sóng thần thì dễ sợ, thấy con người hết sức nhỏ bé trước thiên nhiên. Tuy nhiên ở một góc độ khác thì cũng thấy con người cao thượng và lớn lao vô cùng: Nhìn cái cách mà những người Nhật bình tĩnh, trật tự trong thảm họa, nghe cái cách mà một em bé Nhật 9 tuổi chia sẻ phần mình cho những người cùng hoạn nạn, nhìn cái cách mà con chó ở Arabama chăm sóc một con chó bị thương khác trong sóng thần thì thật là cảm động. Ôi những người Nhật, những thứ của Nhật, làm cho người ta nghiêng mình kính trọng nước Nhật. Thấy thiên nhiên thì dữ dội nhưng cuộc sống thì thật đáng sống, đáng yêu. Thấy cần làm một cái gì đó cho nước Nhật, dù rằng điều đó có thể là rất nhỏ bé như một lời cầu nguyện.

Tuần qua cũng phải đọc những tin tức về Libya. Ở đó đang rối như canh hẹ. Bên nào đúng thì còn hạ hồi phân giải (bỗng nhớ lời của một đặc phái viên Liên Hiệp Quốc về cuộc chiến Darfur: "Ở đó không có kẻ đúng và kẻ sai, chỉ có kẻ ác và kẻ ác hơn mà thôi!") nhưng coi cái cách mà các nước lớn bu quanh thì cũng y như một bầy kên kên đang bu quanh một con mồi, chờ cho con mồi kiệt sức để nhào vô! Cái cách mà người ta lợi dụng danh nghĩa Liên hiệp quốc để can thiệp vào một nước khác thiệt đáng để … cười buồn. Ở Libya đã có quá nhiều súng đạn và đổ máu rồi. Người ta đang mong có đổ máu nhiều hơn để tìm kiếm từ đó các quyền lợi chính trị, quân sự và kinh tế. Cái nước Mỹ của ông Obama và nước Anh của ngài David Cameron tưởng đã khá hơn, té ra vẫn cái não trạng ta đây là chân lý, là tiêu chuẩn của thế giới. Cái não trạng dẫn G. Bush vào cuộc chiến Iraq bằng cách qui kết một đống tội lỗi không thể nào chứng minh được của Saddam Hussein, và gây ra cái chết thương tâm cho cả trăm ngàn người Iraq vô tội,.v.v. Cái não trạng đó khiến nước Mỹ (không cần nhắc tới nước Anh, cái nước Anh mà mặt trời không bao giờ lặn đã là một quá khứ không ai buồn nhớ tới. Còn nước Pháp của ông Sarkozy thì chỉ như theo đóm ăn tàn…) - sau vài năm mắc lầy trong vũng bùn Iraq – phát hiện Trung quốc bây giờ đã đi quá xa, phát hiện nước Mỹ ngập ngụa trong nợ công, phát hiện nước Mỹ bây giờ là chốn thất nghiệp khổng lồ, phát hiện trong thế kỷ XXI nước mạnh nhất chắc chắn không còn là nước Mỹ, và những giá trị Mỹ thiệt ra cũng có ít giá trị mà thôi. Ông Obama đã có quyền can thiệp vào Libya. Nhưng ông Obama sẽ dẫn nước Mỹ về đâu? Có làm thế giới kính trọng nước Mỹ hơn không? Rồi ông Obama có thay ông G. Bush xin lỗi những người Iraq vô tội đã chết, xin lỗi những người lính Mỹ đã chết và sẽ chết cho những giá trị hoang đường, không cần thiết. Rồi ông Obama sẽ có xin lỗi chính cái nước Mỹ đang ngày một suy sụp hay không? Một hình ảnh thế giới thiệt là buồn nôn!

ĐÃ QUA RỒI

.
Đã qua rồi cái thuở mình yêu nhau
Có rất nhiều hoa phượng đỏ
Nở dài theo con đường
Với hoài không tới.

Đã qua rồi cái thuở mình yêu nhau
Trực thăng bay trên đầu.
Súng đạn đầy những ngỏ.
Muốn đến nhà em như bước qua tử địa không bằng.

Đã qua rồi cái thuở mình yêu nhau
Nhìn nhau đăm đắm
Chớ không dám gọi Anh-Em
Chỉ sợ bạn bè cười (!)

***

Bây giờ tóc em đã bạc
Muốn đi gặp nhau
Tốn tiền đi nhuộm tóc
Mấy sợi buồn tóc đã sang thu.

Bây giờ đã quá trễ
Để lại yêu nhau
Mỗi người đều yên phận
Mây trên đầu
Thì cứ để mây bay.

***

Bây giờ đã quá trễ
Trễ kiếp này và trễ cả kiếp sau.
Hỏi thăm làm chi sức khoẻ.
Giữa vô thường chỉ đi sướt qua nhau!

(19/3/2010)

Con sáo và quê cũ.

.

...

Một ngày chị Hai về quê cũ. Đi một vòng trái đất rồi trở về nơi chốn mình đã sinh ra, nơi chốn giờ đây còn lại mẹ già, cha già mỗi ngày một thêm héo hắt. Khi chị ra đi thì tình nghĩa vợ chồng đang lúc tràn đầy đầm ấm yêu thương, mấy đứa con xinh và ngoan hiền. Khi chị về thì biển cố cuộc đời ngày nọ đã lấy đi, đã ôm vào lòng biển người chị yêu thương và tất cả những đứa con. Chị như con sáo lạc bầy, lạc lõng bay trong bão táp. Bao nhiêu nước mắt chị uống trở lại vào tim. Đã từng có một ngày chị đứng chôn chân giữa nơi kinh thành hoa lệ, đắm chìm trong nỗi đau riêng, tiếng thổn thức không rơi khỏi tim mình. Giòng sông Seine lạnh lẽo không như giòng Hàm Luông ấm áp, nắng rừng Boulogne không ngọt ngào như rừng dừa êm mát, chị đã muốn bỏ quên cuộc đời!

Một ngày chị Hai về quê cũ, tóc mai giờ đã phai sương. Chị về thăm cha mẹ và chị về thăm lại quê chồng, tận tụy làm nghĩa vụ của con dâu thảo dù giờ đây không còn gì ràng buộc. Sợi dây ràng buộc nếu có chăng là sợi tình sợi nghĩa, bền bỉ như lời tự hứa của chị với vong linh của người chồng yêu quý. Con sáo lại về quê cũ, tiếng hót có một chút vui và ẩn chứa mênh mông là buồn.

Một ngày chị Hai về quê cũ. Chị ngồi với nụ cười xa vắng giữa những đứa em. Bây giờ chị siêng vào chùa lễ Phật. Chị quì dưới toà sen, tìm chút thanh thản hiếm hoi, tự mình chiêm nghiệm lẽ sắc không. Chị như con sáo đậu bên cổng chùa, ngó nghiêng giòng sông… rồi thương những đời như lục bình trôi!

Cảm ơn Đông Quan vì đã ghi lại video này